In dit onderdeel leest u alles over de opgraving en de identificatie van de slachtoffers. De volgende onderwerpen komen aan de orde. Klik op uw keuze:

De gearresteerde begrafenisondernemer
De opgravingen
De trieste balans
Identificatie

De opgravingen
De grafkuil waar Wassenbergh het over had, bleek de lichamen te bevatten van tien mannen die op 9 februari 1945 in Zaandam waren gefusilleerd. Maar het bleef niet bij de tien gefusilleerde Zaandammers. Tussen 25 mei en 20 juni 1945 werden in het duingebied 33 grafkuilen gevonden met de stoffelijke overschotten van in totaal 311 personen. Zij waren allemaal tussen 17 november 1944 en 25 april 1945 op verschillende plaatsen in Noord-Holland gefusilleerd, ruim honderdvijftig van hen in Amsterdam. Slechts een van hen – Hannie Schaft, ook de enige v
rouw die is gevonden – was in de duinen gefusilleerd.

De stoffelijke overschotten werden opgegraven door 26 leden van de Gezagstroepen, met name de Haarlemse Binnenlandse Strijdkrachten. ‘De atmosfeer, waarin gewerkt moest worden in die eerste zomermaanden, dikwijls onder de brandende zon, maakte dit werk tot een ware beproeving’, werd later opgetekend. De slachtoffers, in verregaande staat van ontbinding en ontdaan van schoenen en (trouw)ringen, bleken zonder kist op elkaar in grafkuilen te zijn gelegd. Sommige grafkuilen bevatten slechts één lichaam, en in de grootste bleken 53 personen te liggen.

Meteen na hun opgraving werden de lichamen in de open lucht geschouwd door gerechtelijke geneeskundigen: de pathologen-anatomen R. van Dam, J.P.L Hulst en M.B.E. Nilant. Daarna werden zaken verzameld waarmee de slachtoffers geïdentificeerd konden worden, zoals stukken van kleding, plukjes haar en voorwerpen die in jas- en broekzakken waren aangetroffen. Dit alles gebeurde niet alleen om de identificatie te vergemakkelijken; men zocht ook naar andere zaken, zoals naar sporen van martelingen en de manier waarop de slachtoffers waren gefusilleerd. Die zouden later mogelijk als bewijsmateriaal kunnen dienen bij het veroordelen van oorlogsmisdadigers.